کشف عامل جدیدی که روند ترمیم سوراخ لایه اوزون را تهدید می‌کند

[ad_1]

سوراخ لایه اوزون بر فراز قطب جنوب در حال ترمیم شدن است؛ اما به تازگی عاملی کشف شده است که می‌تواند سرعت این ترمیم را کاهش دهد.

۳۰ سال از اولین باری که سوراخ لایه‌ی اوزون در قطب جنوب شناسایی شد می‌گذرد و این سوراخ سرانجام در حال بهبودی است؛ اما دانشمندان عامل جدیدی را شناسایی کرده‌اند که روندترمیم را تهدید می‌کند. مطالعه‌ای که در ژورنال Nature Communications نیز منتشر شده‌است، نشان می‌دهد که ماده‌ی شیمیایی صنعتی رایجی که آن را دی‌کلُرُمِتان می‌نامند و این توانایی را دارد تا لایه‌ی اوزون را تخریب کند، در ۱۰ سال گذشته در اتمسفر زمین ۲ برابر شده‌است؛ دانشمندان می‌گویند که اگر روند افزایش غلظت این ماده همچنان ادامه داشته‌باشد، می‌تواند روند ترمیم لایه‌ی اوزون را بیش از ۳۰ سال به تاخیر می‌اندازد. رایان حسینی، نویسنده‌ی اصلی مطالعه‌ی جدید و شیمیدان جوی و پژوهشگر دانشگاه لَنکِستِر در انگلستان، می‌گوید:

ما می‌دانیم که دی‌کلُرُمِتان موجود در اتمسفر در حال افزایش است؛ بااین‌حال تلاش هماهنگی برای ارزیابی تأثیرات این ماده بر لایه‌ی اوزون و به‌طور خاص ترمیم این لایه وجود ندارد.

این مقاله یکی از اولین مقالاتی است که به بررسی و نتیجه‌گیری در این موضوع پرداخته است و بیان می‌کند که این ماده‌ی شیمیایی، تأثیر قابل‌توجهی بر توانایی ترمیم سوراخ لایه‌ی اوزون دارد. سوزان سُلُمون، متخصص علوم جوی در دانشگاه ام‌آی‌تی و کسی که در این تحقیق مشارکت نداشته است، می‌گوید:

این تجزیه‌وتحلیل و نتایج مربوط به آن کاملاً صحیح به نظر می‌رسند و این یافته‌ها هشداری برای ما است تا با تلاش بیشتری به درک و کنترل مواد شیمیایی که سبب تخریب لایه‌ی اوزون می‌شود، بپردازیم.

در اواسط دهه‌ی ۱۹۸۰ میلادی بود که سوراخ لایه‌ی اوزون برفراز قطب جنوب کشف شد؛ روندی روبه‌زوال و در مقیاس بزرگ که به‌طور عمده در قطب جنوب رخ داد و جرقه‌ی نگران‌کننده‌‌ای برای جامعه‌ی جهانی، مخصوصاً نیم‌کره‌ی جنوبی به همراه داشت؛ این روند تخریب از این نظر بااهمیت بود که لایه‌ی اوزون به‌عنوان لایه‌ای محافظ، از ما در برابر اشعه‌ی مخرب ماورای بنفش حفاظت می‌کند. از آن به بعد، ترمیم این سوراخ تقریباً به‌طور کامل به توافق‌نامه‌ی بین‌المللی در سال ۱۹۸۷ که به پروتکل مونترال شناخته‌شده، برمی‌گردد؛ این پروتکل موجب شد تا تلاش‌های عمده‌ای در مقیاس جهانی برای کاهش دادن انتشار مواد شیمیایی مخرب اوزون معروف به کلُرُفلوئُرکربن‌ها یا به‌اختصار سی‌اف‌سی‌ها (CFC)، انجام شود؛ اما سی‌اف‌سی‌ها با اینکه تقریباً عامل اصلی تخریب لایه‌ی اوزون بودند ولی تنها موادی نبودند که قادر هستند تا لایه‌ی اوزون موجود در اتمسفر را تخریب کنند.

دی‌کلُرُمِتان، حلال صنعتی‌ است که کاربردهای گسترده‌ای ازجمله در مواد شوینده‌ی رنگ‌ها و چسب‌ها، دارد؛ این ماده یکی از مواد مخرب لایه‌ی اوزون است که در پروتکل مونترال قانون‌گذاری نشده است. طبق مطالب بیان‌شده توسط حسینی دلیل این امر این است که طول‌عمر حضور این ماده در اتمسفر تنها چند ماه است و تأثیر آن بر لایه‌ی اوزون در مقایسه با تأثیرات سی‌اف‌سی‌ها، نسبتاً کمتر است. همچنین در سال‌های ۱۹۸۰ نسبت به امروز، این ماده در اتمسفر حضور بسیار کمتری داشته است. اگرچه در سال‌های اخیر، غلظت این ماده به‌سرعت در حال افزایش بوده‌است

بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴ مقدار این آلاینده ۲ برابر شده است. دلایل افزایش این مقدار همچنان نامشخص است، بااین‌حال نویسندگان اشاره‌کرده‌اند که دی‌کلُرُمِتان عموماً برای تولید هیدروفلوئُرکربن‌ها استفاده می‌شوند؛ مواد شیمیایی که امروزه از آن به‌عنوان جایگزینی برای سی‌اف‌سی‌ها یاد می‌شود.

در این تحقیق، بررسی پتانسیل‌های این ماده‌ی شیمیایی برای ایجاد اختلال در روندترمیم سوراخ لایه‌ی اوزون از طریق مدل‌سازی شیمیایی و در سه سناریو متفاوت انجام‌شده است. در اولین سناریو، فرض می‌شود که روند رشد میانگین دی‌کلُرُمِتان در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴، همچنان ادامه یابد. در دومین سناریو، فرض می‌شود که سطح افزایش دی‌کلُرُمِتان تنها با نرخ مشاهده‌شده بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴، پیش رود؛ نرخ افزایشی که سریع‌تر از میانگین ۱۰ ساله‌ی فرض اول است اما در مدت‌زمان طولانی، کمتر به واقعیت نزدیک است و در سناریوی سوم فرض می‌شود که روند افزایش غلظت دی‌کلُرُمِتان بعد از سال ۲۰۱۶ متوقف شود.

ozone hole-recovery

این مطالعه کشف کرد که افزایش سطح دی‌کلُرُمِتان، پتانسیل ایجاد تأخیر قابل‌توجه درترمیم سوراخ لایه‌ی اوزون دارد. در حال حاضر اکثر متخصصان معتقدند که لایه‌ی اوزون باید تا اواسط قرن جاری به شرایط سال‌های ۱۹۸۰ بازگردد؛ مدل استفاده‌شده در این مطالعه نیز از این ایده حمایت می‌کند و نشان می‌دهد که با عدم رشد دی‌کلُرُمِتان، سوراخ لایه‌ی اوزون تا سال ۲۰۶۵ ترمیم شود و به شرایط عادی خود بازمی‌گردد. بااین‌حال، اگر روند رشد مطابق با آنچه در دهه‌ی گذشته مشاهده‌شده است ادامه یابد، این مدل نشان می‌دهد که روندترمیم به تأخیر می‌افتد و تا ۳۰ سال بیشتر طول خواهد کشید. در سناریو دوم که حد نهایی افزایش دی‌کلُرُمِتان در دهه‌ی آینده فرض شد، نشان می‌دهد سوراخ لایه‌ی اوزون همچنان به ترمیم خود در قرن جاری ادامه خواهد داد.

حسینی هشدار می‌دهد که آينده‌ی روند رشد دی‌کلُرُمِتان در اتمسفر همچنان نامشخص است؛ اما این مطالعه نشان می‌دهد که ادامه‌ی تلاش برای ارزیابی ترمیم سوراخ لایه‌ی اوزون و پیش‌بینی زمان اتمام آن باید دقیقاً برای بررسی اثرات دی‌کلُرُمِتان در نظر گرفته شود. همچنین تعدادی از دانشمندان احساس می‌کنند که در آینده گفت‌وگو‌هایی درباره‌ی پتانسیل قانون‌گذاری این اثرات ضروری به نظر می‌رسد. روس سالاویچ، متخصص علوم فیزیکی و جوی در دانشگاه مریلند، می‌گوید:

من فکر می‌کنم که این مقاله مطمئناً نیاز به داشتن یک گفت‌وگو در مورد امکان‌سنجی ورود این گازها به پروتکل مونترال را بیشتر می‌کند.

چنین مذاکراتی می‌تواند با راه‌حل‌هایی برای کاهش این ماده‌ی شیمیایی همراه شود؛ ازجمله می‌توان به راه‌حل سالاویچ برای بررسی امکان قانون‌گذاری متفاوت در مناطق مختلف اشاره کرد؛ به این صورت که در مناطق گرمسیری و در عرض جغرافیایی بالاتر دی‌کلُرُمِتان در استراتوسفر رها شود. در این مورد، نظر شخصی سالاویچ این است که احتمالاً باید به طریقی در مورد این ماده‌ی شیمیایی قانون‌گذاری صورت گیرد.

[ad_2]

لینک منبع

استفاده از موی سر برای پاک‌ کردن لکه‌های نفتی

[ad_1]

لکه‌های نفتی خطری جدی برای محیط‌زیست و دریا محسوب می‌شوند. در تازه‌ترین تحقیق روشی برای استفاده از موی سر برای مقابله با این خطر ارائه شده است.

در تحقیقی جدید که در استرالیا انجام‌ گرفته است، دانشمندان پی برده‌اند که می‌توان از موی سر برای پاک‌ کردن فجایع زیست‌محیطی مانند لکههای نفتی استفاده کرد. این موضوع کمی عجیب به نظر می‌رسد اما گفته‌ی فوق بدین معنا است که ما می‌توانیم به جای استفاده از محصولات مصنوعی یا گران‌قیمت امروزی، از محصولی ارزان و طبیعی برای پاک کردن نفت استفاده کرد. رِبِکا پاگ‌ناکُ، دانشجویی که مقطع کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه صنعتی سیدنی گذرانده است، می‌گوید:

مواد مختلف فراوانی وجود دارد که برای پاک کردن آلودگی‌ها استفاده می‌شود. بسیاری از آن‌ها محصولاتی مصنوعی هستند که دسته‌ی خاصی از آن‌ها از پلی‌پروپیلن و دیگر مواد پلیمری پلاستیکی ساخته‌ شده‌اند. در رسانه‌ها توجه‌های بسیاری به این موضوع می‌شود که آلودگی‌های پلاستیکی دریایی و پراکندگی خاص آن‌ها درواقع مضرات بیشتری در قبال کارایی مفید پاک‌سازی لکه‌های نفتی دارند.

موهای بلند برای ساختن کلاه‌گیس باارزش هستند؛ اما خرده موهایی که در کف آرایشگاه‌ها ریخته می‌شوند، در واقع زباله هستند. پاگ‌ناکُ و استاد رهنمای او، مگان فیلیپس، تصور می‌کنند به دلیلویژگی‌های موی انسان، می‌توان از این خرده‌موها برای پاک کردن آلودگی‌ استفاده کرد و از این نظر ارزشمند هستند. پاگ‌ناکُ می‌گوید:

موی سر به‌صورت طبیعی یک بیوسوربِنت است. آزمایش‌ها نشان داده‌اند که موی سر می‌تواند بین ۳ تا ۹ برابر وزن خود، روغن جذب کند. موهای شما چرب و روغنی می‌شوند؛ چربی موها اساساً به رشته‌های مو می‌چسبند. با روالی مشابه، موها به مواد نفتی مانند نفت خام نیز خواهند چسبید.

حرکتی جهانی برای استفاده از رشته‌های طبیعی برای پاک‌سازی لکه‌های نفتی و دیگر مواد وجود دارد؛ اما گزینه‌های در دسترس، عالی نیستند. پاگ‌ناکُ می‌گوید:

کتان و پشم به دلیل خاصیت جاذبی که دارند برای پاک‌سازی بسیار عالی هستند؛ اما این مواد برای تولید محصولات نساجی و لباس نیز باارزش هستند؛ بنابراین این مواد را می‌توان در موارد مفیدتری استفاده کرد. درحالی‌که هنگامی‌که موهایتان را کوتاه می‌کنید دیگر ارزشی ندارند و دور ریخته می‌شوند.

 پاگ‌ناکُ تصور می‌کند که از موها می‌توان به‌دفعات استفاده کرد؛ وقتی‌که شما موهای خود را شست‌وشو می‌دهید، این را می‌دانید که موهایتان به‌زودی مجدداً چرب خواهند شد. او می‌گوید:

می‌توان از موها بدون آنکه خاصیت جذب روغن آن‌ها به‌طور محسوس کاهش یابد، به‌دفعات استفاده کرد.

در حال حاضر در مطالعات اندکی از موی سر به‌عنوان ابزاری برای پاک کردن استفاده‌ شده است؛ اما این تحقیق، تغییری در نحوه‌ی استفاده از خرده موها ارائه داده است. پاگ‌ناکُ امیدوار است که با تحقیق خود بتواند با یک تیر دو نشان بزند: هم لکه‌های نفتی خطرناک پاک‌سازی شوند و هم اینکه‌ زباله‌ی کمتری تولید شود. او در این مورد می‌گوید:

بسیار اهمیت دارد که ما راه‌های پایدارتری برای مقابله با تولید زباله پیدا کنیم؛ تحقیق ما از این نظر اهمیت دارد که اگر مسیری را که در حال حاضر در حال طی کردن هستیم ادامه دهیم، رشد تولید زباله بیشتر می‌شود و این عمل پیامدهای زنجیره‌ای بر تمام محیط‌ زیست خواهد داشت.

تحقیقات پاگ‌ناکُ هنوز به‌عنوان مقاله ارائه نشده است؛ اما توجه به اینکه زباله‌ها در حال تبدیل‌شدن به‌ معضلی مهم در آينده هستند، ما امیدواریم که نتایج جالبی درباره‌ی این موضوع به دست آید.

[ad_2]

لینک منبع